Қазақстан климаттық инвестициялар платформасын іске қосуға 1,3 млн доллар көлемінде қолдау алады. 14 қарашада Түркияның Анталья қаласында өтіп жатқан COP31 климаттық конференциясында тиісті жобалық құжаттамаға қол қойылды. ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігінің мәліметінше, Қазақстан халықаралық әріптестермен климаттық қаржыландыру, метан шығарындыларын қысқарту және жасыл технологияларды дамыту мәселелерін талқылады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Келіссөздер Қазақстанның Ұлттық павильонында өтті. Оларға Экология және табиғи ресурстар министрі Әлібек Қуантыров, халықаралық климаттық ұйымдардың басшылары, қаржы институттары мен Орталық Азия елдерінің өкілдері қатысты.
Негізгі мақсат – климаттық бастамаларды нақты инвестициялық жобаларға айналдыру және оларды қаржыландыруға халықаралық серіктестерді тарту.
Климаттық инвестициялар платформасына 1,3 млн доллар бөлінеді
Қазақстан үшін маңызды нәтижелердің бірі Жасыл климат қорымен (Green Climate Fund, GCF) ынтымақтастықты кеңейту болды.
Әлібек Қуантыров қордың Шығыс Еуропа, Орталық Азия және Таяу Шығыс бойынша өңірлік директоры Т. Эрикссонмен кездесті. Тараптар институционалдық қолдаудан нақты климаттық инвестициялық жобаларды іске асыруға көшу мәселесін қарастырды.
Келіссөздер барысында Қазақстанның ұлттық климаттық инвестициялар платформасын – Country Platform бастамасын Readiness 3.0 бағдарламасы аясында іске қосуға ерекше назар аударылды.
Жобалық құжаттамаға қол қойылып, алғашқы кезеңдегі қолдау көлемі 1,3 млн АҚШ доллары болып белгіленді.
Платформа мемлекеттік органдарды, қаржы институттарын және инвесторларды біріктіруге бағытталған. Оның көмегімен климаттың өзгеруін бәсеңдету және оның салдарына бейімделу жобаларын әзірлеу мен қаржыландыруға дайындау көзделеді.
Бұл қаражат барлық климаттық жобаларды қаржыландыруға бөлінген инвестиция емес. Ол ұлттық платформаны іске қосудың алғашқы кезеңіндегі қолдау көлемін білдіреді.
Қазақстанның Даму Банкі қандай рөл атқаруы мүмкін?
Кездесуде Қазақстанның Даму Банкінің климаттық бастамаларға қатысу мүмкіндіктері де талқыланды.
Банк 2025 жылы Жасыл климат қорының аккредитациясынан өткен. Бұл оның халықаралық климаттық қаржыландыру тетіктеріне қатысуы үшін маңызды алғышарт саналады.
Тараптар банктің ұлттық инвестициялық платформа аясындағы ықтимал рөлін, сондай-ақ трансшекаралық су ресурстарын басқаруға арналған өңірлік жобаларды дамыту мәселелерін қарастырды.
Әзірге осы кездесудің нәтижесінде Қазақстанның Даму Банкі арқылы қаржыландырылатын нақты жобалар мен олардың бюджеттері жарияланған жоқ.
Астана 2027 жылы халықаралық климаттық кездесуді қабылдауы мүмкін
Қазақстан COP31 алаңында тағы бір халықаралық бастама көтерді.
Әлібек Қуантыров Климат және таза ауа коалициясы (CCAC) Хатшылығының басшысы Мартина Оттомен кездесуде коалицияның 2027 жылғы жыл сайынғы отырысын Астанада өткізуді ұсынды.
Қазақстан тарапы болашақ іс-шараның бағдарламасына метан шығарындыларын қысқарту жөніндегі өңірлік диалогты және бірлескен жобаларды әзірлеуге арналған кездесулерді енгізуді ұсынды.
Егер бастама қолдау тапса, Астана Орталық Азия мемлекеттерін, халықаралық ұйымдарды, инвесторлар мен технологиялық компанияларды біріктіретін алаңға айналуы мүмкін.
Алайда отырысты Қазақстанда өткізу туралы түпкілікті шешім қабылданғаны хабарланған жоқ. Қазіргі кезеңде бұл – қазақстандық тараптың ұсынысы.
Метанды азайтуға 4 млн долларға дейін қолдау қарастырылған
Қазақстан мен Климат және таза ауа коалициясы арасындағы келіссөздердің тағы бір тақырыбы елдік бағдарламаның алғашқы жылындағы жұмыс нәтижелері болды.
Бағдарлама үш жыл ішінде 4 млн АҚШ долларына дейін қолдау көрсетуді көздейді.
Негізгі басымдықтар:
- Ауыл шаруашылығындағы метан шығарындыларын қысқарту.
- Мұнай-газ секторындағы метан шығарындыларын азайту.
- Көмір өнеркәсібінде метанды ұстау және тиімді пайдалану.
- Қалдық полигондарынан бөлінетін газды жинау жобаларын дамыту.
Тараптар нақты технологиялық шешімдерді де қарастырды. Олардың арасында биогаз қондырғыларын енгізу, шахталық метанды электр энергиясын өндіруге пайдалану және жеңілдетілген қаржыландыру тарту бар.
Қазақстан бұл бағыттағы жобаларға халықаралық инвесторлар мен технология жеткізушілерін тартуға мүдделі екенін білдірді.
Айта кету керек, 4 млн доллар – бағдарламаның үш жылға жоспарланған ең жоғары қолдау көлемі. Бұл қаражаттың толық игерілгенін немесе барлық жобаларға бөлініп қойғанын білдірмейді.
«Таза Қазақстан» бастамасы халықаралық деңгейде таныстырылды
Экологиялық білім беру мен қоғамның табиғатқа жауапкершілігін арттыру мәселелері де COP31 бағдарламасына енді.
Әлібек Қуантыров Исламдық білім, ғылым және мәдениет ұйымының (ИСЕСКО) Бас директоры Салим бин Мухаммед Әл-Маликпен кездесті.
Министр Қазақстан Президентінің «Таза Қазақстан» жалпыұлттық бастамасының негізгі бағыттарын таныстырды.
Тараптар экологиялық ағарту, мамандар даярлау, ғылыми тәжірибе алмасу және жастардың экологиялық жобаларын қолдау салаларындағы ынтымақтастық мүмкіндіктерін талқылады.
Бұл бағыттағы жұмыс экологиялық мәдениетті қалыптастырумен қатар табиғатты қорғау саласына қажетті кәсіби білім мен тәжірибені дамытуға арналған.
Қазақстанда 100-ге жуық жасыл стартап қолдау тапты
Антальядағы Ұлттық павильонда таза технологияларға арналған халықаралық сессия да өтті.
Оған Орталық Азия мемлекеттерінің, БҰҰ-ның Өнеркәсіптік даму жөніндегі ұйымының (ЮНИДО), Жаһандық экологиялық қордың және сарапшылар қауымдастығының өкілдері қатысты.
Сессияда Қазақстанда 2023 жылдан бері халықаралық әріптестердің қолдауымен жүзеге асырылып келе жатқан Таза технологиялар саласындағы жаһандық инновациялар бағдарламасының (GCIP) нәтижелері таныстырылды.
Бағдарламаның үш кезеңі барысында 100-ге жуық стартап қолдау алған.
Олар негізінен мына бағыттарда жұмыс істейді:
- Су ресурстарын тиімді пайдалануға арналған технологиялар.
- Қоршаған ортаны цифрлық мониторингтеу жүйелері.
- Өнеркәсіптік қалдықтарды қайта өңдеу шешімдері.
Бұл көрсеткіш бағдарлама аясында қолдау тапқан стартаптардың санын білдіреді. Олардың барлығы өнеркәсіптік өндіріске шыққаны немесе коммерциялық табысқа жеткені туралы мәлімет берілген жоқ.
Орталық Азияға ортақ жасыл акселерация платформасы ұсынылды
Халықаралық сессияда Орталық Азияның жасыл акселерация платформасының тұжырымдамасы таныстырылды.
Бастама экологиялық технологияларды әзірлейтін стартаптарды, ғылыми ұйымдарды, өнеркәсіптік кәсіпорындар мен инвесторларды біріктіруге бағытталған.
Платформаның мақсаты – перспективалы технологияларды тәжірибеде қолдануға көмектесу және оларды Орталық Азия нарықтарына шығаруға жағдай жасау.
Мұндай тетік ғылыми әзірлемелер мен нақты өндірістің арасындағы байланысты нығайтуға мүмкіндік беруі мүмкін. Дегенмен платформаның іске қосылатын күні, қатысу шарттары мен қаржыландыру көлемі әзірге нақтыланбаған.
Сессиядан бөлек, Қазақстанның Ұлттық павильонында іс-шараларды ұйымдастыруға және өткізуге үлес қосқан волонтерлер марапатталды.
Бұл бастамалар Қазақстан үшін нені білдіреді?
COP31 аясындағы келіссөздер Қазақстанның климаттық саясатында бірнеше бағыттың қатар дамып жатқанын көрсетті.
Біріншісі – халықаралық климаттық қаржыландыруға қол жеткізу үшін жобаларды жүйелі түрде дайындау. Екіншісі – метан шығарындыларын қысқартуға арналған технологияларды енгізу. Үшіншісі – отандық жасыл стартаптардың өңірлік нарыққа шығуына жағдай жасау.
Бұл бастамалардың әрқайсысы әртүрлі кезеңде тұр. Ұлттық инвестициялық платформа бойынша жобалық құжаттамаға қол қойылды, метанды қысқарту бағдарламасы іске асырылып жатыр, ал өңірлік акселерация платформасы әзірге тұжырымдама ретінде таныстырылды.
Сондықтан олардың нақты экономикалық және экологиялық нәтижесі алдағы жобалардың іске асуына, инвестиция тарту қарқынына және жаңа технологиялардың өндіріске енгізілуіне байланысты болады.
Бұған дейін біз Қазақстанның COP31 конференциясында 35-тен астам іс-шара өткізу жоспары мен климаттық инвестициялар саласындағы бастамалары туралы жазған едік. Антальядағы жаңа келіссөздер сол бастамалардың бір бөлігін нақты халықаралық ынтымақтастық пен жобалық құжаттама деңгейіне жеткізді.
