Қазақстанда 4 миллионнан астам қызметкер сақтандырылған

434
Фотосурет: Gov

Қазақстанда 4 миллионнан астам қызметкер өндірістегі жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандырумен қамтылған. 2026 жылғы 15 қарашадағы жағдай бойынша сақтандыру шарттарының саны 204,4 мыңға жетті. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметінше, бұл жүйе өндірісте жарақат алған қызметкерлер мен олардың отбасыларына қаржылық қолдау көрсетуге, сондай-ақ жұмыс берушілердің тәуекелдерін азайтуға бағытталған, деп хабарлайды DKNews.kz.

Биыл қызметкерлерді жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандырудың ең төменгі жылдық құны 85 мың теңгені құрайды. Нақты сома кәсіпорынның еңбекақы төлеу қорына және кәсіптік тәуекел деңгейіне байланысты есептеледі.

Сақтандыру шарттарының саны 204 мыңнан асты

Қазақстанда қызметкерлерді еңбек міндеттерін орындау кезінде жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру жүйесі 2005 жылдан бері жұмыс істейді. Ол өндірістік жарақат немесе кәсіптік ауру салдарынан адамның өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды өтеуге арналған.

Соңғы бес жылда сақтандыру шарттарының саны айтарлықтай өсті:

  • 2021 жылы – 63 мың шарт.
  • 2025 жылдың қорытындысында – 154 мың шарт.
  • 2026 жылғы 15 қарашада – 204,4 мың шарт.

Осылайша 2021 жылмен салыстырғанда шарттар саны 3,2 еседен астам көбейді. Ал 2026 жылғы қарашаның ортасындағы көрсеткіш 2025 жылдың толық қорытындысынан 50,4 мыңға немесе шамамен 32,7%-ға жоғары.

Бұл ретте 2026 жылғы көрсеткіш жылдық қорытынды емес, 15 қарашадағы жағдайды сипаттайды.

Өндірісте жарақат алған қызметкерге кім өтемақы төлейді?

Міндетті сақтандыру қызметкер ұзақ уақыт еңбекке жарамсыз болып қалған, кәсіби еңбек қабілетін жоғалтқан немесе жазатайым оқиға салдарынан қайтыс болған жағдайларда маңызды рөл атқарады.

Заңнамада өтемақы төлеу жауапкершілігі кәсіби еңбекке қабілеттіліктен айырылу дәрежесіне қарай бөлінеді.

  • 5%-дан 29%-ға дейін – жоғалтқан жалақыны өтеу міндеті жұмыс берушіге жүктеледі.
  • 30%-дан 100%-ға дейін – тиісті төлемдерді белгіленген тәртіппен сақтандыру ұйымы жүзеге асырады.

Сақтандыру жүйесі жоғалтқан табысты өтеумен ғана шектелмейді. Заңнамада көзделген жағдайларда денсаулықты қалпына келтіруге байланысты қосымша шығындар да өтелуі мүмкін.

Олардың қатарына мыналар кіреді:

  • Емделуге жұмсалған шығындар.
  • Дәрі-дәрмек сатып алу.
  • Протездеу қызметтері.
  • Бөгде адамның күтімі.
  • Шипажайлық-курорттық емдеу.

Министрліктің мәліметінше, белгіленген талаптар орындалған жағдайда шипажайлық-курорттық емдеуге байланысты өтемақы 100 айлық есептік көрсеткішке дейін жетуі мүмкін.

Қызметкер қайтыс болған жағдайда сақтандыру төлемдері оның отбасы мүшелеріне және зиянды өтеуге құқығы бар өзге де адамдарға беріледі. Мұндай міндеттемелер бірнеше жыл бойы сақталуы мүмкін.

2026 жылы міндетті сақтандыру қанша тұрады?

2026 жылы қызметкерлерді жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру шарты бойынша ең төменгі жылдық сақтандыру сыйлықақысы 85 мың теңге болып белгіленген.

Бұл барлық кәсіпорын үшін бірдей түпкілікті баға дегенді білдірмейді. Сақтандыру құны жұмыс берушінің жылдық еңбекақы төлеу қорына және кәсіптік тәуекел класына байланысты айқындалады.

Сондықтан қызметкерлер саны көп немесе өндірістік тәуекелі жоғары кәсіпорындарда сақтандыруға жұмсалатын шығын өзгеше болуы мүмкін.

Міндетті сақтандыру тек ірі өнеркәсіп кәсіпорындарына ғана қатысты емес. Шағын және орта бизнес үшін де мұндай қорғаныс маңызды, өйткені өндірістегі ауыр жазатайым оқиға кез келген салада орын алуы ықтимал.

Жұмыс берушілер шығындарының 6%-ына дейін өтей алады

2024 жылдан бастап міндетті сақтандыру жүйесінде өндірістік жарақаттанудың алдын алуға бағытталған қосымша тетіктер қолданылады.

Жұмыс берушілер еңбек қауіпсіздігін арттыру шараларына жұмсаған шығындарының сақтандыру сыйлықақысының 6%-ына дейінгі бөлігін өтей алады.

Қызметкерлерді оңалтуға жұмсалған шығындарды өтеу тетігі де қарастырылған. Бұл жағдайда да өтемақы сақтандыру сыйлықақысының 6%-ына дейін болуы мүмкін.

Екі бағыт бойынша да тек нақты жұмсалған, тиісті құжаттармен расталған және белгіленген талаптарға сәйкес келетін шығындар өтеледі.

Мұндай тәсіл жұмыс берушілерді жазатайым оқиғалардың салдарын өтеумен қатар, олардың алдын алуға қаражат бөлуге ынталандыруға бағытталған.

55 жастан асқан қызметкерлерге қандай қолдау бар?

Әлеуметтік қорғаудың тағы бір бағыты – ұзақ жылдар бойы зиянды еңбек жағдайларында жұмыс істеген азаматтарға арналған арнаулы әлеуметтік төлем.

Бұл тетік 2024 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданылады. Ол белгіленген талаптарға сәйкес келетін, 55 жасқа толған қызметкерлерге арналған.

Бағдарлама зиянды еңбек жағдайларындағы жұмысты тоқтатуға немесе тәуекелі төмен басқа жұмысқа ауысуға мүмкіндік береді. Бұл ретте азамат заңнамада көзделген әлеуметтік қолдау шараларын пайдалана алады.

Мұндай төлемнің тағайындалуы жас мөлшеріне ғана емес, басқа да заңнамалық талаптардың орындалуына байланысты.

Сақтандыру нарығында тоғыз компания бірікті

2025 жылғы ақпаннан бастап Қазақстанда қызметкерлерді жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру бойынша бірыңғай қайта сақтандыру пулы жұмыс істейді.

Оның құрамына өмірді сақтандыру саласында қызмет көрсететін тоғыз компания кірген.

Бұл тетік ірі тәуекелдерді сақтандыру ұйымдары арасында бөлуге және ұзақ мерзімді төлем міндеттемелерінің орындалу сенімділігін арттыруға бағытталған.

Өндірістегі ауыр жазатайым оқиғалар кезінде өтемақы міндеттемелері бірнеше жылға созылуы мүмкін. Сондықтан сақтандыру ұйымдарының қаржылық тұрақтылығы зардап шеккен қызметкерлер үшін маңызды.

Сақтандыру шарттарын онлайн рәсімдеуге болады

2026 жылғы қазанда Мемлекеттік аннуитеттік компания қызметкерлерді жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру шарттарын қашықтан рәсімдеуге арналған жаңа сервисті іске қосты.

Енді жұмыс берушілер электрондық цифрлық қолтаңбаны пайдаланып, сақтандыру шартын онлайн жасай алады.

Бұл мүмкіндік әсіресе шағын және орта бизнес үшін қолайлы. Кәсіпкерлерге сақтандыру ұйымының кеңсесіне бармай-ақ, міндетті рәсімді электрондық форматта орындауға жағдай жасалған.

Сақтандыру сыйлықақылары 139,3 млрд теңгеге жетті

Қызметкерлерді сақтандырумен қамту кеңейген сайын нарықтағы сақтандыру сыйлықақыларының көлемі де өсті.

Қайта сақтандыруды есепке алмағандағы көрсеткіштер:

  • 2021 жылы – 41,2 млрд теңге.
  • 2025 жылдың қорытындысында – 139,3 млрд теңге.
  • 2026 жылдың тоғыз айында – 111,8 млрд теңге.

2021–2025 жылдар аралығында сақтандыру сыйлықақыларының көлемі шамамен 3,4 есе ұлғайған.

Ал 2026 жылғы 111,8 млрд теңге – тек қаңтар-қыркүйек аралығындағы көрсеткіш. Оны 2025 жылдың толық жылдық нәтижесімен тікелей салыстырып, нарықтағы жылдық өсім немесе төмендеу туралы қорытынды жасауға болмайды.

Сақтандыру тарифтері тәуекелге қарай өзгеруі мүмкін

Еңбек министрлігі Қазақстан Республикасының Қауіпсіз еңбек тұжырымдамасы аясында міндетті сақтандыру жүйесін одан әрі жетілдіруді жоспарлап отыр.

Негізгі бағыттардың бірі – кәсіпорындардың нақты кәсіби тәуекел деңгейін ескеретін икемді тариф белгілеу тәсіліне көшу.

Мұндай модель жұмыс берушілерді өндірістік жарақаттануды азайтуға, қауіпсіздік талаптарын сақтауға және еңбек жағдайларын жақсартуға ынталандыруы тиіс.

Әзірге бұл алдағы кезеңге арналған даму бағыты. Жаңа тарифтердің нақты мөлшері мен оларды қолдану тәртібі туралы мәлімет берілген жоқ.

Қазақстанда міндетті сақтандыру жүйесімен 4 миллионнан астам қызметкер қамтылған. Шарттар санының өсуі, онлайн рәсімдеудің енгізілуі және алдын алу шараларын қаржыландыру тетіктері өндірістік тәуекелдерден әлеуметтік қорғауды кеңейтуге бағытталған.

Бұған дейін біз Қазақстанда қызметкерлерді жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру шарттарын онлайн рәсімдеу мүмкіндігі енгізілгені туралы жазған едік. Жаңа сервис жұмыс берушілерге сақтандыру шарттарын электрондық цифрлық қолтаңба арқылы қашықтан жасауға мүмкіндік береді.

«DKnews.kz» халықаралық ақпараттық агенттігі Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігінде тіркелген. Есепке қою туралы куәлік № 10484-АА 2010 жылдың 20 қаңтарында берілді.

Тақырып
Жаңарту
МИА «DKnews.kz» © 2006 -